บทเรียนจาก Predatory Conference
นักวิจัยหลายคนคงเคยได้รับอีเมลลักษณะนี้ — ข้อความสุภาพ ดูเป็นทางการ บอกว่า “ผลงานของท่านน่าสนใจมาก” และเชิญให้ไปบรรยายในงานประชุมนานาชาติ บางครั้งมีการเสนอสนับสนุนค่าที่พักด้วย
ฟังดูดี แต่ในหลายกรณีนี่คือสิ่งที่เรียกว่า predatory conference — การประชุมที่ดูเหมือนเวทีวิชาการ แต่จริงๆ แล้วมีเป้าหมายหลักคือการหารายได้จากค่าลงทะเบียน
มันทำงานอย่างไร
ผู้จัดประเภทนี้มักส่งอีเมลเชิญจำนวนมากโดยอัตโนมัติ ข้อมูลชื่อและหัวข้องานวิจัยของคุณได้มาจากการ scrape ฐานข้อมูลออนไลน์ ไม่ใช่เพราะมีคนนั่งอ่านงานของคุณและรู้สึกประทับใจจริงๆ อีเมลที่ดูเหมือน personalized นั้น ส่วนใหญ่แค่เอาชื่อและชื่อบทความไปใส่ใน template สำเร็จรูป
เมื่อเข้าไปดูรายละเอียดมักจะพบว่างานนั้นรับผลงานแทบทุกชิ้นที่ส่งมา ไม่มีกระบวนการ peer review ที่จริงจัง หัวข้อครอบคลุมหลายสาขาอย่างกว้างขวางมาก เช่น food science, nutrition, agriculture, sustainability อยู่ในงานเดียวกัน และไม่มีความเชื่อมโยงกับสมาคมหรือสถาบันวิชาการที่ตรวจสอบได้
ส่วนคำว่า “สนับสนุนค่าที่พัก” นั้น ในทางปฏิบัติมักหมายถึงครอบคลุมแค่โรงแรมบางคืน ขณะที่ค่าลงทะเบียนยังสูงอยู่ และค่าเดินทางต้องจ่ายเองทั้งหมด สุดท้ายคุณยังต้องจ่ายอยู่ดี
สัญญาณที่ควรสังเกต
ไม่จำเป็นต้องวิเคราะห์ละเอียดทุกอย่าง สัญญาณง่ายๆ ที่บอกได้ว่าควรระวัง ได้แก่ อีเมลที่ใช้ domain ต่างจาก website ของงาน, ไม่มีรายชื่อ scientific committee ที่หาข้อมูลเพิ่มเติมได้, ไม่มีการ index ใน Scopus, และ scope ของงานที่กว้างจนดูเหมือนรับทุกอย่าง
การตรวจสอบง่ายๆ ทำได้สามขั้นตอน คือ ใช้ checklist จาก Think. Check. Attend. ดูว่า proceedings ของงานนั้น index อยู่ใน Scopus หรือไม่ และตรวจสอบชื่อผู้จัดใน Beall’s List ถ้าไม่ผ่านสองขั้นแรก ไม่จำเป็นต้องสนใจต่อ
ทำไมเรื่องนี้จึงสำคัญสำหรับ สทน.
งบประมาณที่นักวิจัย สทน. ใช้เดินทางไปประชุมวิชาการมาจากภาษีของประชาชน การตัดสินใจเลือกเวทีนำเสนอจึงไม่ใช่เรื่องส่วนตัว แต่เป็นส่วนหนึ่งของความรับผิดชอบในฐานะองค์กรวิจัยของรัฐ
ค่าใช้จ่ายในการเข้าร่วม predatory conference หนึ่งครั้ง — ทั้งค่าลงทะเบียน ค่าเดินทาง และค่าที่พัก — อาจสูงถึงหลักแสนบาท หากนำงบส่วนนั้นไปใช้กับการประชุมที่มีคุณภาพจริง ผลที่ได้ต่อทั้งนักวิจัยและองค์กรจะต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ
นอกจากเรื่องงบประมาณ ยังมีเรื่องของภาพลักษณ์องค์กร งานวิจัยด้านเทคโนโลยีนิวเคลียร์ที่ สทน. ทำอยู่ ไม่ว่าจะเป็นด้านเกษตรกรรม อาหาร หรือสาธารณสุข ต้องการความน่าเชื่อถือในเวทีวิชาการที่ตรวจสอบได้ การนำเสนองานในเวทีที่ไม่มีมาตรฐาน ไม่ได้ช่วยให้งานวิจัยเป็นที่รู้จักในทางที่ถูกต้อง
ข้อสรุป
การถูกเชิญไม่ได้แปลว่างานของคุณได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติ และการตอบรับโดยไม่ตรวจสอบอาจทำให้เสียทั้งเวลา งบประมาณของหน่วยงาน และความน่าเชื่อถือในสายตาเพื่อนร่วมวิชาชีพ
เวทีที่ดีสำหรับนำเสนองานวิจัยมีอยู่จริง แต่ต้องหาเอง ไม่ใช่รอให้มันส่งอีเมลมาหา
Created: 8 Apr 2026
Updated: 8 Apr 2026